Dünya siyasetinin ve enerjisinin kilit noktası olan Hürmüz Boğazı, 2026 yılının Mart ayına askeri gemilerin gölgesinde girdi. Basra Körfezi ile Umman Denizi’ni birbirine bağlayan bu dar geçit, sadece petrol varillerinin değil, devletlerin egemenlik iddialarının da çarpıştığı bir hukuki muharebe alanıdır. Peki, bir devlet (örneğin İran veya Umman), savaş hali veya ulusal güvenlik gerekçesiyle bu boğazı tamamen kapatabilir mi? Bu sorunun cevabı, ne basit bir “evet” ne de kesin bir “hayır”dır; zira mesele, deniz hukukunun en karmaşık labirentlerinde düğümlenmektedir.
Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi’ni Umman Denizi ve Hint Okyanusu’na bağlayan dar bir geçittir. En dar noktasında yaklaşık 21 deniz mili genişliğindedir ve dünya petrol ticaretinin kayda değer bir kısmı bu su yolundan geçer. Bu nedenle bölgede yaşanabilecek askerî bir gerilim yalnızca kıyıdaş devletleri değil, küresel enerji güvenliğini de etkiler.
Hürmüz’ün Hukuki Kimliği: “Uluslararası Boğaz” Statüsü
Deniz hukukunda her su yolu aynı hukuki statüye sahip değildir. Çeşitli Uluslararası sözleşmelerle her boğazın, her su yolunun yasal statüsü belirlenmiştir. Hürmüz Boğazı, coğrafi konumu ve küresel ticaret yolu üzerindeki yeri nedeniyle 1982 Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi (BMDHS / UNCLOS) kapsamında “Uluslararası Seyrüsefere Açık Boğazlar” sınıfına girer.
Bu sınıflandırmanın en büyük sonucu “Transit Geçiş Rejimi”dir. Transit geçiş, kıyıdaş devletin (İran ve Umman) egemenlik hakları ile dünya devletlerinin “seyrüsefer serbestisi” arasındaki hassas dengedir. 1982 Sözleşmesi’nin 38. Maddesi uyarınca; tüm gemiler ve uçaklar, boğazdan hızlı ve kesintisiz bir geçiş amacıyla transit geçiş hakkına sahiptir. Bu hak, barış zamanında olduğu gibi, hukuken kriz dönemlerinde de dokunulmazdır.
Bu sözleşmenin 37. Ve 44. Madde aralığı Uluslararası seyrüsefere açık boğazlardan geçiş rejimini düzenlemiştir. 38. Madde de transit geçiş hakkı, 39. Madde de transit geçişte uçak ve gemilerin yükümlülükleri, 44. Madde de ise kıyı devletlerinin geçişinin engellenemeyeceği hükmü düzenlenmiştir.
İçeriğimizde bahsi geçen kanun maddeleri 34. ve 44. maddeler aşağıda açılır kapanır şekilde sunulmuştur. İncelemek isterseniz ok butonuna tıklayabilirsiniz.
Sözleşmenin tümünü Türkçe metin halinde incelemek isterseniz tıklayabilirsiniz.
1982 Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi (BMDHS / UNCLOS) – KISIM III MADDE 34-44 ARASI
KISIM III
ULUSLARARASI SEYRÜSEFERE AÇIK BOĞAZLAR
BÖLÜM 1
GENEL HÜKÜMLER
Madde 34
Uluslararası seyrüsefere açık boğaz sularının hukuki rejimi
1. İşbu Kısımda düzenlenen, uluslararası seyrüseferde kullanılan boğazlardan geçiş rejimi, diğer herhangi bir yönden bu boğaz sularının hukuki rejimini etkilemeyeceği gibi, kıyıdaş devletlerin bu sular üzerinde bunlara tekabül eden deniz yataklarında ve bunların toprak altında ve aynı şekilde bunlar üzerindeki hava sahasında, egemenliklerini veya yetkilerini kullanmasını etkilemeyecektir.
2. Boğazlara kıyıdaş olan devletler egemenliklerini veya yetkilerini işbu Kısımda ve diğer uluslararası hukuk kurallarında öngörülen şartlara göre kullanırlar.
Madde 35
Bu Kısmın uygulanma alanı
İşbu Kısmın hiç bir hükmü:
- 7. maddede belirtilen yönteme uygun olarak çizilen bir düz esas hat, daha önce iç su sayılmayan suları da iç sulara dahil etmiş olmadıkça, bir boğazdaki içsuları;
- Boğaza kıyıdaş olan devletlerin karasularının ötesindeki suların, bunlar ister münhasır ekonomik bölgenin veya isterse açık denizin bir kısmı olsun, hukuki rejimini;
- Geçişin tamamen veya kısmen, uzun süreden beri yürürlükte bulunan ve özellikle bu boğazlara ilişkin olan sözleşmelerle düzenlendiği boğazların hukuki rejimini,
etkilemez.
Madde 36
Uluslararası seyrüsefere açık boğazlarda açık deniz yolları ve bir münhasır ekonomik bölgeden geçen yollar
İşbu Kısım seyrüsefer ve hidrografik özellikleri bakımından geçilebilecek eşit uygunlukta bir açık deniz yolunun veya münhasır ekonomik bölgeden geçen bir yolun bulunduğu hallerde, uluslararası seyrüsefer amacıyle kullanılan boğazlar hakkında uygulanmaz; bu çeşit yollarda, seyrüsefer ve üsteki sahadan uçma serbestisine ilişkin hükümler de dahil olmak üzere, işbu Sözleşmenin ilgili diğer Kısımları uygulanır.
BÖLÜM 2
TRANSİT GEÇİŞ
Madde 37
Bu bölümün uygulanma alanı
İşbu bölüm, açık denizin veya bir münhasır ekonomik bölgenin bir bölümü ile açık denizin veya bir münhasır ekonomik bölgenin diğer bölümü arasında uluslararası seyrüsefer için kullanılan boğazlara uygulanır.
Madde 38
Transit geçiş hakkı
1. 37. maddede öngörülen boğazlarda bütün gemiler ve uçaklar bir engelleme olmaksızın transit geçiş hakkından yararlanırlar; ancak, transit geçiş hakkı bir devletin kıtası ile bu devlete ait bir ada arasında kalan boğazlarda, eğer adanın açık deniz tarafında veya bir münhasır ekonomik bölgede seyrüsefer ve hidrografik özellikler bakımından eşit uygunlukta başka bir yol mevcutsa uygulanmayacaktır.
2. “Transit geçiş”den, işbu Kısma uygun olarak yalnızca açık denizin bir parçasından veya münhasır ekonomik bölgeden, açık denizin veya münhasır ekonomik bölgenin diğer bir parçasına boğazdan devamlı ve hızlı bir geçiş amacıyla seyrüsefer ve bu saha üzerinde uçuş serbestisinin kullanılması anlaşılır. Bununla beraber, devletin ülkesine giriş şartları saklı kalmak üzere, geçişin devamlılığına ve hızlılığına ilişkin zorunluluk, boğaza kıyıdaş bir devletin ülkesine girmek, ülkeyi terketmek veya ülkeden yeniden hareket etmek amacıyle boğazdan geçişi engellemez.
3. Boğazlardan transit geçiş hakkının kullanılmasına ilişkin olmayan her faaliyet, işbu Sözleşmenin uygulanabilir diğer hükümlerine tabidir.
Madde 39
Transit geçiş sırasında gemilerin ve uçakların yükümlülükleri
1. Transit geçiş hakkının kullanılmasında, gemiler ve uçaklar:
- Boğazı hiç gecikmesiz katedecekler veya üzerinden uçacaklardır;
- Boğaza kıyıdaş olan devletlerin egemenliklerine, toprak bütünlüklerine veya siyasi bağımsızlıklarına karşı tehdit veya kuvvete başvurmaktan veya Birleşmiş Milletler Andlaşmasında belirtilen uluslararası hukuk ilkelerine aykırı davranışlardan kaçınacaklardır;
- Zaruret hali veya yardım gerektiren durumlar hariç olmak üzere, normal seyrüsefer usulleri uyarınca, sürekli ve hızlı bir geçişin gerektirdiği faaliyetlerin dışında her türlü faaliyetten kaçınacaklardır.
2. Transit geçiş halindeki gemiler:
- Denizde Çatışmayı Önleme Uluslararası Kuralları da dahil olmak üzere, denizde güvenlikle ilgili olarak genellikle kabul edilmiş uluslararası kurallara, usullere ve uygulamalara;
- Gemilerin sebep olduğu kirliliğin önlenmesi, azaltılması ve kontrol altına alınması ile ilgili olarak genellikle kabul edilmiş uluslararası kurallara, usullere ve uygulamalara, uygun davranacaklardır.
3. Transit geçiş halindeki uçaklar:
- Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü tarafından kabul edilen ve sivil uçaklara uygulanabilen havacılık kurallarına uyacaklardır; devlet uçakları bu kurallarda öngörülen güvenlik tedbirlerine normal olarak uygun hareket ederler ve seyir güvenliğini her zaman gerektiği biçimde gözönünde bulundururlar.
- Sürekli olarak, hava trafiğinin kontrolü amacıyla uluslararası alanda yetkili kılınan makamın kendilerine tahsis ettiği radyo frekansını veya uluslararası tehlike radyo frekansını kollayacaklardır.
Madde 40
Araştırma ve Hidrografik
Transit geçiş sırasında denize ilişkin bilimsel araştırmalar yapmaya veya hidrografik ölçümler almaya tahsis edilenler de dahil olmak üzere, yabancı gemiler, boğaza kıyısı olan devletlerin önceden izni olmaksızın araştırmalar veya ölçümler yapamazlar.
Madde 41
Uluslararası seyrüsefere açık boğazlarda gidiş-geliş yolları ve trafik ayırım şemaları
1. İşbu Kısım hükümlerine uygun olarak, boğazlara kıyısı olan devletler, boğazlarda gemilerin güvenliğinin gerektirdiği durumlarda, gidiş-geliş yolları tespit edebilir ve trafik ayırım şemalarına uyulmasını isteyebilirler.
2. Bu devletler, şartlar gerektirdiği takdirde ve yeterli ölçüde duyuru yaptıktan sonra, daha önce tespit ettikleri veya uyulmasını istedikleri herhangi bir gidiş-geliş yolu veya trafik ayırım şeması yerine, yeni gidiş-geliş yolları tespit edebilir veya yeni trafik ayırım şemalarına uyulmasını isteyebilirler.
3. Gidiş-geliş yolları ve trafik ayırım şemaları, genel olarak kabul görmüş uluslararası kurallara uygun olacaktır.
4. Gidiş-geliş yollarını veya bunların yerine yenilerini tespit etmeden veya trafik ayırım şemalarına veya bunların yerine yenilerine uyulmasını istemeden önce, boğazlara kıyısı olan devletler, tekliflerini, onaylamak üzere, yetkili uluslararası kuruluşa sunacaklardır. Bu kuruluş, ancak kıyıdaş Devletlerle üzerinde uyuşmaya varılan gidiş-geliş yollarını ve trafik ayırım şemalarını onaylayabilir; bu devletler, ancak bundan sonra, yolları tesbit edebilirler, şemalara uyulmasını isteyebilirler veya yerlerine yenilerini ikame edebilirler.
5. Bir boğazda iki veya daha fazla devletin sularını ilgilendiren alanda gidiş.geliş yollarının veya trafik ayırım şemalarının tespiti teklif edildiğinde, ilgili devletler yetkili uluslararası kuruluş ile danışmalarda bulunarak tekliflerini yapmak üzere işbirliğinde bulunacaklardır.
6. Boğazlara kıyısı olan devletler, gereken şekilde ilan edecekleri deniz harita. larında tespit ettikleri bütün gidiş-geliş yollarını veya uyulmasını istedikleri bütün trafik şemalarını açık bir şekilde belirteceklerdir.
7. Transit geçiş sırasında gemiler işbu maddeye uygun olarak tespit edilen gidiş-geliş yollarına ve trafik ayırım şemalarına uyacaklardır.
Madde 42
Boğazlara kıyısı olan devletlerin transit geçişe ilişkin kanun ve kuralları
1. İşbu Bölüm hükümleri saklı kalmak üzere, bir boğaza kıyısı olan devletler, boğazdan transit geçişle ilgili olarak, aşağıdaki hususların herhangi birine veya bütününe ilişkin kanun ve kurallar kabul edebilirler.
- 41. maddede öngörüldüğü şekilde, seyrüsefer güvenliği ve deniz trafiğinin düzenlenmesi;
- Boğaza petrol ve yağ, petrol ve yağ atıkları ve diğer zararlı maddelerin atılmasına ilişkin uluslararası uygulanabilir kurallara yürürlük kazandırarak, kirlenmenin önlenmesi, azaltıIması ve kontroI altına aınması;
- Balıkçı gemileri ile ilgili olarak, balıkçılık vinçIerinin kullanımı da dahil olmak üzere, balık avIama yasağı;
- Kıyısı olan devletlerin gümrük, maliye, sağlık ve muhaceret konularındaki kanun ve kurallarına aykırı olarak mal ve kişilerin gemiden çıkartılması veya gemiye alınması.
2. Bu çeşit kanun veya kurallar yabancı gemiler arasında hukuki veya fiili her. hangi bir ayırım yapmayacağı gibi, bunların uygulanmalarının da, işbu bölümde tarif edildiği şekildeki transit geçiş hakkının kullanımını engelleyici, kısıtlayıcı veya bozucu sonuçları olmayacaktır.
3. Kıyıdaş devletler bu kanun ve kuralları gerektiği şekilde ilan edeceklerdir.
4. Boğazdan transit geçiş hakkını kullanan yabancı gemiler bu kanun ve kurallara uyacaklardır.
5. Egemenlikten doğan bağışıklıktan yararlanan bir geminin veya bir uçağın bu kanun ve kurallara veya işbu Kısım hükümlerine aykırı davranması halinde, geminin bayrağını taşıdığı devlet veya uçağın tescil edildiği devlet, bu ihlal sonucunda kıyıdaş devletler için ortaya çıkacak her türlü kayıp ve her türlü zararlardan dolayı uluslararası sorumluluğu yüklenecektir.
Madde 43
Güvenlik tesisleri, seyrüsefer yardımcıları ve diğer gereçler ve kirliliğin önlenmesi, azaltılması ve kontrol altına alınması
Bir boğazı kullanan devletler ile boğaza kıyısı olan devletler, anlaşarak, aşağıdaki hususlarda işbirliği yapmalıdırlar:
- Boğazda gerekli güvenlik tesisleri ve seyrüsefer yardımcıları ile uluslararası seyrüseferi kolaylaşıracak diğer tesislerin kurulması ve bakımı; ve
- Gemilerin sebep olduğu kirliliğin önlenmesi, azaltılması ve kontrol altına alınması.
Madde 44
Boğazlara kıyısı olan devletlerin yükümlülükleri
Boğazlara kıyısı olan devletter transit geçişi engellemeyecekler ve boğazdaki seyrülsefer veya boğaz üzerinde uçuşla ilgili olup bilgileri dahilinde bulunan her türlil tehlikeyi uygun şekilde ilan edeceklerdir. Transit geçiş hakkının kullanılması geçici bir süre için durdurulamayacaktır.
Transit Geçiş Hakkı Nedir? Kısa tanım;
UNCLOS Madde 38’e göre, uluslararası deniz ulaşımında kullanılan boğazlarda gemiler ve hava araçları “transit geçiş hakkı”na sahiptir. Bu hak: Sürekli ve kesintisiz geçişi kapsar, Askıya alınamaz, Kıyı devleti tarafından keyfi olarak engellenemez
Bu noktada önemli bir ayrım vardır: Transit geçiş, “zararsız geçiş”ten (innocent passage) farklıdır. Zararsız geçiş rejiminde kıyı devleti belirli durumlarda geçişi askıya alabilir. Ancak transit geçişte böyle bir askıya alma yetkisi yoktur.
Dolayısıyla, Hürmüz Boğazı’nın tamamen kapatılması UNCLOS sistematiğine açıkça aykırıdır.
İran’ın Hukuki İtirazı: 1982 Sözleşmesi ve Teamül Hukuku
Meselenin düğümlendiği ilk nokta şudur: İran, 1982 Sözleşmesi’ni imzalamış olmasına rağmen henüz meclisinden geçirerek onaylamamıştır. Kısaca İran bu sözleşmenin henüz tarafı değidlir. Bu durum, İran’a şu hukuki argümanı kullanma şansı vermektedir: “Ben 1982 Sözleşmesi’ne taraf değilim, dolayısıyla Transit Geçiş Rejimi beni bağlamaz. Ben 1958 Cenevre Sözleşmesi’ne ve teamül hukukuna tabiyim.”
İran’ın savunduğu “Zararsız Geçiş” (Innocent Passage) rejimi, kıyıdaş devlete çok daha geniş yetkiler tanır. Zararsız geçişte; eğer bir geminin geçişi kıyıdaş devletin barışına, güvenliğine veya düzenine “zarar” veriyorsa (BMDHS Madde 19), o devlet geçişi askıya alabilir. Ancak uluslararası toplumun ve özellikle ABD’nin tezi şudur: Transit geçiş hakkı artık bir “Teamül Hukuku” (gelenekleşmiş kural) haline gelmiştir ve taraf olsun olmasın tüm devletleri bağlar.
Savaş Hukuku ve “Zaruret” İlkesi
Bir “sıcak çatışma” anında, barış zamanı hukukunun yerini “Savaş Hukuku” (Jus in Bello) alır. Burada iki temel kavram devreye girer: Askeri Zaruret ve Orantılılık.
Ancak bu durum iyi ele alınmalıdır şöyle; Uluslararası hukukta savaş hali, deniz hukukunu tamamen ortadan kaldırmaz. Aksine, deniz hukukuna ek olarak uluslararası insancıl hukuk (silahlı çatışmalar hukuku) devreye girer. Yani Savaş Hukuku olarak adlandırılan durum aslında kelime anlamından çok uzak olarak savaşın dahi bir hukukunun olması gerektiğidir.
Kıyıdaş bir devlet, doğrudan bir saldırıya uğradığında BM Şartı’nın 51. Maddesi uyarınca “Meşru Müdafaa” hakkını kullanabilir. Bu kapsamda, kendi güvenliğini korumak adına boğazdaki trafiği geçici olarak kısıtlayabilir. Ancak uluslararası hukukta bir boğazın “tamamen ve süresiz” kapatılması, dünya ekonomisine verdiği zarar nedeniyle “orantılılık” ilkesine aykırı kabul edilir.
Hukuki açıdan, tarafsız devletlerin (örneğin Türkiye, AB ülkeleri veya Çin) ticari gemilerinin geçişini engellemek, o devletlere karşı da bir Borçlar Kanununda da düzenlenen “hukuka aykırı fiil” işlemek anlamına gelir ve tazminat yükümlülüğü doğurur. Örneğin her iki vatandaş arasındaki hukuka aykırılıktan kaynaklı alacak verecek meselesi gibi geçişin engellenmesinden ötürü zarara uğrayan taraf, geçişi engelleyene uluslararası mahkemelerde tazminat davası açıp tazminat talep edebilir. Uğradığı zararın giderilmesini isteme hakkına sahip olur.
İran’ın Hukuki Argümanları/Dayanakları Neler Olabilir?
İran zaman zaman güvenlik gerekçesiyle geçişleri kısıtlayabileceğini savunmuştur. Dayanabileceği hükümler şunlardır:
- UNCLOS Madde 42: Kıyı devletlerinin seyrüsefer güvenliği için düzenleme yapma yetkisi
- Devletlerin meşru müdafaa hakkı (BM Şartı Madde 51)
Ancak burada kritik nokta şudur:
Düzenleme yapmak ile geçişi tamamen engellemek farklı şeylerdir. Transit geçiş rejiminde tam kapatma hukuken savunulması zor bir adımdır. Bu nedenle kapatmanın genel olarak değerlendirilmesi hukuka aykırı olarak değerlendirilebilir.
Uluslararası Uygulama ve Teamül
Teamül hukuku, bir yerde, grupta, kültürde eskiden beri yapılagelen şeyler, alışılagelmiş şeyler, öteden beri olagelen davranışlar, tutumlar bütünüdür.
Tarihsel olarak hiçbir kıyı devleti, uluslararası transit boğazını uzun süreli ve tam anlamıyla kapatmayı başaramamıştır. Bu tür girişimler genellikle: Uluslararası baskı, Askerî caydırıcılık, Diplomatik yaptırımlar ile karşılaşmıştır.
Örneğin 1980’lerde İran-Irak Savaşı sırasında “Tanker Savaşı” olarak bilinen dönemde bile Hürmüz Boğazı tamamen kapanmamıştır. Ki bu uluslararası hukuk açısından hukuka uygun olarak değerlendirilmektedir.
Deniz Ablukası Hukuken Mümkün mü?
Silahlı çatışma halinde deniz ablukası mümkündür; ancak 1994 tarihli San Remo Deniz Savaşı El Kitabı’na göre abluka: Açıkça ilan edilmeli, Etkin şekilde uygulanmalı, Sivillere aşırı zarar vermemeli olmalıdır. Ancak bu değerlendirmelerin kim tarafından nasıl yapılacağı açıkça net değildir. Bu aşamada genel ahlak, etik çerçevesi gündeme gelmektedir.
Ayrıca taraf olmayan devletlerin ticari gemilerine yönelik keyfi engellemeler hukuka aykırıdır.
Hürmüz gibi küresel enerji arterinde uygulanacak geniş kapsamlı bir abluka, fiilen uluslararası toplumun tamamını etkileyeceğinden hukuki ve siyasi sonuçları ağır olur.
Enerji Güvenliği ve Uluslararası Sorumluluk
Uluslararası hukuk yalnızca devlet egemenliğini değil, aynı zamanda küresel istikrarı da gözetir. Hürmüz Boğazı’nın kapatılması:
- Petrol ve LNG fiyatlarında ani artış
- Küresel enflasyon baskısı
- Enerji arz güvenliğinde kriz yaratabilir.
Bu nedenle konu yalnızca deniz hukuku değil, ekonomik güvenlik meselesidir. Bu nedenle kapatmanın çok yönlü sonuçları olacağından tüm dünya insanlarının haklarının zedeleneceği düşünüldüğünde kapatmanın tam anlamıyla hukuki zeminin oluşması pek mümkün değerlendirmemektedir.
nasildaha.com.tr olarak hazırladığımız Hürmüz Boğazı Kapanınca Akaryakıt Fiyatları Ne Olur? yazımıza göz atarak Hürmüz Boğazının kapatılmasının ülkemiz açısından akaryakıt fiyatlarının akıbetinin analizi içeriğineulaşabilirsiniz.
Son olarak Kapatma Mümkün mü?
Mevcut uluslararası hukuk çerçevesinde:
- Hürmüz Boğazı uluslararası seyrüsefere açık bir boğazdır.
- Transit geçiş hakkı askıya alınamaz.
- Tam kapatma UNCLOS Madde 44’e aykırıdır.
- Savaş halinde dahi tarafsız devletlerin hakları korunmalıdır.
Dolayısıyla hukuken kalıcı ve genel bir kapatma meşru değildir.
Ancak pratikte askerî güç, fiili durum yaratabilir. Bu ise hukuki değil, jeopolitik bir meseledir.
“Hürmüz Boğazı savaşta kapatılabilir mi?” sorusunun cevabı teknik açıdan hukuki olarak hayırdır. Uluslararası deniz hukuku, bu tür boğazlarda geçiş özgürlüğünü temel ilke olarak kabul eder. Savaş hali bile bu özgürlüğü tamamen ortadan kaldırmaz. Çünkü bilindiği üzere özgürlük başkasının özgürlüğünü kısıtladığı veya zedelediği anda veya yok ettiği anda biter. Özgürlüğün tanımı aslında bu kadar nettir
Bununla birlikte, hukuki norm ile fiili güç arasında zaman zaman fark oluşabilir. Ancak böyle bir kapatma girişimi, uluslararası toplum nezdinde ciddi hukuki tartışmalara ve muhtemel yaptırımlara yol açacaktır.
Sonuç olarak Hürmüz Boğazı’nın kapatılması hukuken savunulabilir bir seçenek değildir; uluslararası hukuk sistemi, bu tür stratejik boğazların açık kalmasını esas alır.
Bu içeriğimiz 2026 yılı güncel siyasi gelişmeler olan İran- ABD, İsrail arasında yapılan savaş neticesinde İran tarafından kapatıldığı duyurulan Hürmüz Boğazının kapatılmasının Uluslararası hukuki zeminde değerlendirdik. Bu değerlendirme yazısı kişisel değerlendirmeler içermektedir. İçerikte hata olabilir. İçerik oluşturulurken yapay zeka uygulamalarından faydalanılmıştır. İçerikte hata olduğunu düşünüyorsanız iletisim@nasildaha.com.tr adresinden ulaşabilirsiniz.
